ΤΟ ΕΙΛΗΤΑΡΙΟΝ

Σάββατο 24 Ιανουαρίου 2015

ΣΑΝ ΠΑΡΑΜΥΘΙ

Μια φορά κι έναν καιρό ήταν ένας απλός βασιλιάς, που κυβερνούσε την πιο όμορφη χώρα του κόσμου.

Ο καλός αυτός βασιλιάς είχε και φίλους και συνεργάτες, βοηθούς και υπουργούς, φύλακες και βιγλάτορες, για να αγρυπνούν πάνω στις σκοπιές τους και να βλέπουν από μακριά τον εχθρό, τους λύκους και τους κλέφτες.

Μια μέρα, κάποιοι από τους κλέφτες και τους λύκους, που παρουσιάζονταν τώρα με αρνίσιες προβιές και πρότειναν ωραία «μέτρα για την ειρηνική συμβίωση λύκων και προβάτων», είπαν σε μερικούς από τους φύλακες: «Δεν είναι καλύτερα για όλους μας να ζούμε ειρηνικά και σεις για να μην κουράζεστε επί σκοπόν αγραυλούντες;».

Μερικοί φύλακες πίστεψαν στις διαβεβαιώσεις αυτές. Τι θα γινόταν όμως μ’ αυτούς από τους τσομπάνηδες–φύλακες, τα σκυλιά και τα πρόβατα, που θα διατηρούσαν σοβαρές επιφυλάξεις για την ειλικρίνεια των χαμογελαστών και κουστουμαρισμένων λύκων; Η πρόταση των ειρηνικών λύκων προς τους εύπιστους βιγλάτορες ήταν να απομονωθούν οι απόψεις αυτές ως «ακραίες» και «ρατσιστικές».

Οι ειρηνικοί λύκοι πρότειναν μάλιστα να ψηφισθεί νόμος, που θα επέσυρε βαριές ποινές για όσους θα αμφισβητούσαν το νέο μοντέλο συνύπαρξης λύκων και προβάτων στη νέα «πολυπολιτισμική» κοινωνία, που πρότειναν. Προς τον σκοπό αυτόν επιστράτευσαν και όλη την επιχειρηματολογία, που είχε τα τελευταία χρόνια αναπτυχθεί γύρω από τα λεγόμενα βασικά δικαιώματα. Ένα από αυτά ήταν, όπως υποστήριζαν, και το δικαίωμα του λύκου να μπαίνει στο μαντρί ελεύθερα. Αυτό το «δημοκρατικό δικαίωμα» διεκδικούσαν εδώ και χρόνια και οι αλεπούδες. Να μπαίνουν, δηλαδή, ελεύθερα στο κοτέτσι, για να δημιουργήσουν, όπως έλεγαν, μια ανοιχτή «πολυπολιτισμική» κοινωνία ορνίθων και αλεπούδων.

Οι ίδιες βαριές ποινές θα προβλέπονταν και για όσους θα επέμεναν να θυμούνται και να διηγούνται στα νεώτερα πρόβατα και τσομπανόσκυλα τις παλιές εκείνες ηρωικές ιστορίες αυτοθυσίας των ποιμένων και των σκυλιών, για να σώσουν το κοπάδι από τους λύκους.

Ωστόσο, η μύτη των περισσοτέρων εκπαιδευμένων σκυλιών «έπιανε» ότι στο βάθος κάτι δεν πήγαινε καλά σ’ αυτή την ιστορία. Αυτοί όμως, που έκαναν κουμάντο από πάνω, άλλοτε τους διαβεβαίωναν να μη φοβούνται, διότι «ἔχουσι γνῶσιν οἱ φύλακες», και άλλοτε άφηναν και καμμιά αδιόρατη ή σαφή απειλή, ότι δεν θα γίνουν δεκτές «συμπεριφορές διασπαστικές». Έπρεπε πάση θυσία να διαφυλαχθεί, όπως έλεγαν, «η ενότητα του σώματος».

Έτσι είχαν, μέχρι πρόσφατα, τα πράγματα στη χώρα του καλού βασιλιά, ο οποίος παρακολουθούσε μεν άγρυπνα τα πάντα, ήθελε όμως να δει πώς θα διαχειρισθούν την κατάσταση οι φίλοι του (έτσι τους ονόμαζε) ποιμένες, τα σκυλιά και τα πρόβατα, γιατί τους είχε κάνει όλους ελεύθερους και η μεγάλη του χαρά ήταν να τους βλέπει να αξιοποιούν σωστά αυτό το μεγάλο του δώρο.

Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω καὶ ὁ νοῶν νοήτω.

※

[Διμηνιαίο Περιοδικό «Παρακαταθήκη»,

τεύχ. 97, Ιούλ.–Αύγ. 2014, σελ. 1–2,

άρθρο της Συντακτικής Επιτροπής]

※

Παρασκευή 23 Ιανουαρίου 2015

ΠΑΡΕΑ ΚΑΙ ΦΙΛΙΑ

Ἡ διαφορὰ τῆς «παρέας» καὶ τῆς «φιλίας»

εἶναι –καὶ θὰ εἶναι πάντα–

μεγάλη, εἰδοποιός, χαοτικὴ καὶ ἀγεφύρωτη.

Καὶ τὴ νιώθει κανεὶς αὐτὴ τὴ διαφορά,

κυρίως καὶ μόνον, ὅταν ἔρθει στὰ λίγο

ἢ στὰ πολὺ δύσκολα τῆς ζωῆς του.

Σὲ αὐτά, ἡ πρώτη (ἡ παρέα),

σὰν καρικατοῦρα ἢ σὰν πυροτέχνημα φιλίας

ποὺ ἡ ἴδια εἶναι,

ἀποστασιοποεῖται καὶ ἐξανεμίζεται.

Ἡ δεύτερη (ἡ φιλία),

γίνεται πύρινη προσευχή,

ὁλόθυμη, ἐγκάρδια καὶ συγκινητικὴ παρουσία,

ἄπλετη κατανόηση, χέρι ἔμπρακτης βοηθείας,

ἀληθινὴ ὑποστήριξη, ἀνυπόκριτη συμπαράσταση

καὶ θαυμαστὸς λυτρωμός.

π.Δαμιανὸς

Πέμπτη 22 Ιανουαρίου 2015

ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΑ ΜΕΡΑ

Ὅταν χαράξει, θἄχουμε ἤδη φύγει.

Ὅταν θἄχουμε φύγει, θἄχει ἤδη χαράξει.

Θἄχει χαράξει μιὰ καινούργια μέρα·
μιὰ καινούργια μέρα,

γιὰ μᾶς καὶ γιὰ τὴ ψυχή μας…

π. Δαμιανὸς

Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,

αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα

ως πηγή προέλευσης.

Τρίτη 20 Ιανουαρίου 2015

«ΠΡΟΣΕΥΧΟΜΑΙ ΝΑ ΕΡΘΕΙ ΕΝΑΣ ΑΕΡΑΣ!»

     «Βλέπω ότι κι’ αυτή η κυβέρνηση δεν τα πάει καλά. Τους ξέφυγαν τα πράγματα! Κάθε τέσσερα χρόνια στην Ελλάδα γίνεται ένα μεγάλο τρελλοκομείο! Φεύγει η μία κυβέρνηση, διώχνει όσους υπαλλήλους θέλει και παίρνει τους δικούς της. Και να μην είναι άξιος αυτός, τον βάζει στο πόστο, αρκεί να είναι δικός του. Γεμίζει, λοιπόν, ο Τόπος εμπάθειες και το Κράτος δεν δουλεύει καλά. Κάθε τέσσερα χρόνια, αυτή η δουλειά γίνεται.
     Τώρα όλοι πολεμάνε να πάρουν την αρχή. Ο Καραμανλής έδιωξε τον βασιλιά και μπήκε στην θέση του. Ο Παπανδρέου ήθελε να κάνει τον γιο του πρωθυπουργό να γίνει αυτός πρόεδρος. Όλοι αυτό πολεμάνε. Δεν υπάρχει κανένα ιδανικό. Σήμερα όλοι μιλούν για ειρήνη και φτιάχνουν βόμπες.
     Έχει παραγίνει το κακό, η αδικία πλήθυνε πολύ! Πω! Πω! Πω! Παλιά, αν υπήρχε κανένα σάπιο μαρούλι μέσα στο καλάθι, μύριζε και τό ’παιρνε χαμπάρι ο μανάβης και το πετούσε. Μπορεί να χαλούσε και το διπλανό του, το πολύ–πολύ. Σήμερα, όλο το καλάθι είναι σάπιο! Σήμερα, ο άλλος, προδίδει το χωριό του για ένα μπουκάλι τσίπουρο. Έχουν φτηνύνει οι άνθρωποι. Τα υλικά ακρίβυναν, αλλά φτήνυναν οι άνθρωποι!
     Η Ε.Ο.Κ. (σήμερα: η Ευρωπαϊκή Ένωση), είναι το κράτος του Ισραήλ. Λίγα, είναι τα ψωμιά της! Να κοιτάτε να μαθαίνετε ποιοί είναι οι τίμιοι άνθρωποι, οι δίκαιοι, και αυτούς να ψηφίζετε. Σήμερα έχουμε ανάγκη όχι από έξυπνους αλλά από τίμιους ανθρώπους. Αν τα υλικά πράγματα δεν μοιράζονται με το Ευαγγέλιο, στο τέλος θα μοιραστούν με το μαχαίρι. Αυτοί οι πολιτικοί που κάνουν αυτά τα άθλια πράγματα, είναι οι χειρότεροι Έλληνες.
Γι’ αυτό προσεύχομαι να έρθει ένας αέρας!
Να τους σηκώσει όλους αυτούς τους πολιτικούς,
να έρθουν άλλοι στα πράγματα· πιο τίμιοι.
     Εντάξει! Να κάνει κι’ ο πολιτικός μια βίλλα! Δε βαριέσαι!! Αλλά, να ενδιαφερθεί και για τον τόπο, για την Πατρίδα. Να κάνει κάτι για το γενικό καλό. Οι σημερινοί πολιτικοί, μόνο για το συμφέρον τους νοιάζονται. Αδιαφορούν τελείως για το γενικό καλό, για την Πατρίδα, για το Κράτος. Πα! Πα! Πα!... Κατάντια!...
     Παλιά, υπήρχε και φιλότιμο. Προσπαθούσε ο ένας που έπαιρνε ένα αξίωμα, να κάνει κάτι. “Με ψήφισαν” –σου λέει– “μ’ εμπιστεύτηκαν”! Πολλοί, μάλιστα, έβαζαν κι’ από την τσέπη τους για να γίνει κάτι καλό στο χωριό ή στην Πατρίδα, στο Κράτος. Να δεις, στο τέλος, θα αναγκαστούν οι άνθρωποι να φέρουν τον βασιλιά. Για να υπάρχει διαιτητής.
     Θα χειροτερέψουν τα πράγματα, αλλά μετά θα ξανάρθουν στην θέση τους. Τώρα είναι ένα γενικό τρελλοκομείο. Ο Θεός θ’ αξιοποιήσει όλα τα άσχημα. Ναι, θα τ’ αξιοποιήσει. Σήμερα, υπάρχει μία γενική αδιαφορία. Κανείς δεν νοιάζεται. Όλοι, τό ’χουνε ρίξει στο χουζούρι. Κι’ αν κανείς ενδιαφέρεται, για την τσέπη του είναι, όχι για το καλό.
     Η Πατρίδα, είναι σαν μεγάλη μάννα. Σκεπάζει με τις φτερούγες της όλους τους Έλληνες, να μπορούν να δουλεύουν, να ζουν ήσυχα, να λατρεύουν τον Θεό τους. Αυτό το Κράτος, τώρα, όλοι το πολεμάνε. Βάλθηκαν να το καταστρέψουν ο καθένας με τον τρόπο του: άλλος να μην πληρώνει φόρο, άλλος να μην κάνει καλά την δουλειά του, την υπηρεσία του, να μην δουλεύει καλά η κρατική μηχανή, να πάει πίσω το εμπόριο, η οικονομία, όλα! Θέλουν να καταστρέψουν το Ελληνικό κράτος! Μασώνοι είναι όλοι αυτοί και άλλοι πολλοί…».

ΑΓΙΟΣ ΠΑΪΣΙΟΣ ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ
(1924–1994)

※
[Αθανάσιου Ρακοβαλή:

«Ο πατήρ Παΐσιος, μου είπε…»,

σελ. 60–61, 65–67, 71, 77–79,

Θεσ/νίκη, Μάϊος 1998⁴.]

※

Κυριακή 18 Ιανουαρίου 2015

ΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΑΣΜΑΤΑ

Ήρθαν

εκκεντρικοί κι ευαίσθητοι καλλιτέχνες πολλοί·

και μαζί τους τραγουδήσαμε πολύ

την αγάπη

που δε γνώρισε ή που αρνήθηκε

η ζωή μας.

Και στο τέλος

κωφεύσαμε και σ’ όλα εκείνα τα άσματα

που μας θύμιζαν

της ψυχής μας το πικρό «πεντάγραμμο»,

το γεμάτο τραύματα, μοναξιές και χάσματα.

π.Δαμιανὸς

Παρασκευή 16 Ιανουαρίου 2015

Ο ΠΑΤΗΡ ΜΙΧΑΗΛ

Στο ιστορικό Μοναστήρι της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος, το περίφημο και σπουδαίο Βαλαάμ, ο πατήρ Μιχαήλ Ρίτκεβιτς (1877–1962) προσήλθε το 1902. Πριν τον ερχομό του στο Βαλαάμ δεν γνωρίζουμε σχεδόν τίποτε γι’ αυτόν εκτός από τις σύντομες και τυπικές πληροφορίες των στοιχείων του μοναχολογίου. Καταγόταν από την επαρχία Βίτεμσα και ανήκε στους χειροτέχνες της πόλης Ιάκωβσταντ. Στη μικροσχημία του έλαβε προσωρινά το όνομα Τίμων. Αργότερα έγιναν και οι χειροτονίες του σε διάκονο και ιερέα.

Το 1939 που ξέσπασε ο «Χειμωνιάτικος» πόλεμος, οι παραδοσιακά «παλαιοημερολογίτες» μοναχοί έφυγαν πρόσφυγες. Τελικά, ύστερα από πολλές περιπέτειες, βρέθηκαν στο Νέο Βαλαάμ. Με τη σοφή πρωτοβουλία του τότε Καθηγουμένου Χαρίτωνος, η αδελφότητα του Βαλαάμ μετατέθηκε τον Οκτώβριο του 1945 στην εκκλησιαστική δικαιοδοσία του Πατριαρχείου της Μόσχας και, αφού λύθηκε το σοβαρό ζήτημα της κανονικότητας, ακολουθούσε το παλαιό ημερολόγιο, κατά την επιθυμία των Πατέρων της. Ο πατήρ Τίμων που, εν τω μεταξύ είχε γίνει η μεγαλόσχημη κουρά του και ονομαζόταν πλέον Μιχαήλ, ζώντας απομονωμένα σε ένα κελλί, έγινε ο ερημίτης του Νέου Βαλαάμ. Μετά από μία εικοσαετία σχεδόν, από το φθινόπωρο του 1957 η καινούργια κατοικία για τον π.Μιχαήλ ήταν η Μονή Πέτσερ στην Εσθονία. Όπως και στο Νέο Βαλαάμ, έτσι και εκεί, δεχόταν πιστούς για εξομολόγηση και για πνευματική καθοδήγηση. Η φήμη του Γέροντα ως μεγάλου αγωνιστή και διδασκάλου, τράβηξε κοντά του πλήθη πιστού λαού. Ο μεγαλόσχημος ιερομόναχος Μιχαήλ κοιμήθηκε το 1962 και το σκήνωμά του, όπως και των άλλων Πατέρων που ήρθαν από το Βαλαάμ, βρίσκεται στη σπηλιά που χρησιμεύει ως κοιμητήριο της Μονής.

Στο κελλί του, εκτός από τα απαραίτητα έπιπλα, εκεί μπροστά στις εικόνες, ήταν ένα τραπέζι σκεπασμένο με λευκό τραπεζομάντιλο. Αυτό το τραπέζι χρησιμοποιούνταν για αγία Τράπεζα. Ο πατήρ Μιχαήλ, κάθε μέρα, επί το πλείστον τη νύχτα, τελούσε τη θεία Λειτουργία. Ένας φιλοξενούμενος της Μονής περιγράφει τη Λειτουργία του πατρός Μιχαήλ, ως εξής:

«Πολύ νωρίς το πρωί, πριν τις 4 τα χαράματα, πήγαινα στο κελλί του π.Μιχαήλ για να παρευρεθώ και να κοινωνήσω στη Λειτουργία του. Όταν πήγαινα στο κελλί ήταν ακόμη σχεδόν σκοτάδι. Ο π.Μιχαήλ φορούσε τα ιερά άμφια. Κόντευε να τελειώσει την Προσκομιδή. Στο κελλί βασίλευε μία μεγαλοπρεπής, βαθιά ησυχία. Δύο κεριά φώτιζαν το δωμάτιο. Οι τοίχοι και το ταβάνι χάνονταν στο ημίφως. Απήγγειλε τα ιερά λόγια, αργά και καθαρά, μελετώντας την κάθε λέξη. Σε τούτη τη Λειτουργία, η θεία θεωρία είχε όντως την θέση της. Οι έννοιες του χώρου και του χρόνου σταματούσαν να υπάρχουν. Τούτη ήταν η αιωνιότητα!».

Για τη σπουδαιότητα της θείας Λειτουργίας δίδασκε: «Τίποτε δεν κάνει τον ιερέα καλύτερο και πνευματικότερο από την καθημερινή τέλεση της θείας Λειτουργίας. Αλλά πρέπει να έχουμε στο νου τα λόγια του αγίου Συμεών του Νέου Θεολόγου, ότι, κανείς δεν πρέπει να τελεί τη θεία Ευχαριστία ή να μεταλαμβάνει από αυτήν, αν δεν το κάνει με δάκρυα μετανοίας και χαράς».

Κατά τις πολλές δεκαετίες μοναχικής άσκησης αρχικά ως κοινοβιάτης και έπειτα ως ερημίτης, απέκτησε την ειρήνη του νου και της καρδιάς. Για τη σπουδαιότητα αυτού του θεϊκού δώρου και για το πώς να το αποκτήσουμε, δίδασκε τα εξής πολύ χαρακτηριστικά:

«Αν δεν έχουμε την ειρήνη του νου, δεν μπορούμε να βλέπουμε τον Θεό. Και χωρίς την ειρήνη καταλαβαίνουμε, βέβαια, την πρόνοια του Θεού για μας, εξετάζοντας το παρελθόν μας. Αλλά δεν ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε τώρα και τι να σχεδιάζουμε για το μέλλον. Αν δεν έχουμε την εσωτερική ειρήνη, αυτό σημαίνει ότι είμαστε ακόμη εσωτερικά διχασμένοι και τυφλωμένοι από τα πάθη, που μας εμποδίζουν να βλέπουμε τον κόσμο, όπως αυτός είναι στην πραγματικότητα. Αλλά όταν αποκτήσουμε την εσωτερική ειρήνη, τα πάθη υπάγονται στην κυριαρχία μας και βλέπουμε καθαρά ποιοι είμαστε και πού πηγαίνουμε. Πάνω από όλα οι άνθρωποι εκτιμούν αυτήν την ειρήνη. Αλλά είναι φανερό ότι δεν μπορούν να την λάβουν από εκείνους οι οποίοι δεν την έχουν. Γι’ αυτό και πολλά βιβλία, κηρύγματα και ασκήσεις δεν φέρνουν κανένα αποτέλεσμα, επειδή αυτά δεν γεννήθηκαν από εσωτερική ειρήνη, θείες θεωρίες και απομόνωση.

Αλλά όταν αποκτήσεις την εσωτερική ειρήνη, τότε όλα είναι εντάξει, επειδή ο Θεός είναι μαζί σου. Μόνον μέσα σε μία σταθερή ειρήνη μπορούμε να βλέπουμε τον Θεό και να καταλαβαίνουμε το θέλημά του. Όσο σταθερά και σίγουρα να φαίνονται τα έργα μας, είναι κτισμένα πάνω στην απατηλή άμμο και θα πέσουν όπως τα αμμουδένια σπίτια που αναφέρει το Ευαγγέλιο (Ματθ. ζ΄ 26), αν δεν αποκτήσουμε τη γαλήνη του νου και δεν ξέρουμε πού και πώς να κτίζουμε. Μέχρις ότου δεν βλέπεις καθαρά τις δικές σου αδυναμίες και αμαρτίες και δεν έχεις έστω και λίγα δάκρυα, δεν μπορείς να αποκτήσεις την ειρήνη. Αλλά αν κατέχεις την προσευχή του Ιησού, αν μελετάς τις Άγιες Γραφές, και αγωνίζεσαι να έχεις αληθινή μετάνοια, ταπείνωση και εμπιστοσύνη στον Θεό, θα έρθει και η ειρήνη στην ώρα της.

Όταν την αποκτήσεις, θα βλέπεις τον κόσμο από μία τελείως διαφορετική οπτική γωνία από τώρα. Όταν βαδίζουμε σε μία πομπή ανθρώπων, βλέπουμε μόνον εκείνους που είναι κοντά μας και δεν ξέρουμε τι συμβαίνει στην αρχή ή στο τέλος της πομπής. Αλλά όταν φύγουμε από την πομπή και πάμε να καθίσουμε σ’ ένα λοφάκι, τότε βλέπουμε όλη την πομπή, από πού ξεκινά και πού θα καταλήξει. Με τον ίδιο τρόπο και εκείνοι που απέκτησαν την ευλογημένη ειρήνη, βλέπουν τη δική τους ζωή. Η ευλογημένη ειρήνη του Θεού είναι ένα ασφαλές σημάδι ότι το Άγιο Πνεύμα ήλθε να κατοικήσει μέσα μας».

※
[Μητροπολίτου Όουλου Παντελεήμονος:

«Πατερικόν της Μονής Βαλαάμ»,

μέρος ε΄, κεφ. 3ο, σελ. 319–324·
Μετάφραση: Μοναχή Χριστοδούλη,
Ιερά Μονή Αγίας Τριάδος, Λίντουλα Φιλανδίας·

Έκδοση: Ιερού Ιβηριτικού Κελλίου Αγίας Άννης

(Ιερομόναχος Αντύπας),

Καρυές – Άγιον Όρος 2007¹.

Διευκρίνηση:

σε καμμία από τις φωτογραφίες μοναχών

που επιλέχθηκαν να φιλοξενηθούν

στον κορμό της παρούσας ανάρτησης

δεν απεικονίζεται το πρόσωπο του πατρός Μιχαήλ.]

※

Τετάρτη 14 Ιανουαρίου 2015

ΕΥΤΕΡΠΗ, Η ΚΑΝΔΗΛΑΝΑΠΤΙΣΣΑ

Ήτανε μεσαίου αναστήματος. Δεμένη γυναίκα και από την δουλειά και από τις κακουχίες της σκληρής προσφυγιάς. Καμένη από τον χάρο δυο φορές. Είχε χάσει πολύ νωρίς τον άνδρα της και αργότερα το μονάκριβο παιδί της. Σ’ όλους ήτανε γνωστή με το όνομα «Ευτέρπη, η κανδηλανάπτισσα». Η προσωνυμία «νεωκόρος–νεωκόρισσα» ήταν άγνωστη στον τόπο μας, την Πάρο. Προσαγορεύετο από το κύριο έργο της· να ανάπτει τις κανδήλες της εκκλησίας, καίτοι ήταν επιφορτισμένη μ’ όλες τις διακονίες της εκκλησίας: από το ψαλτήρι και την καθαριότητα του ναού, μέχρι το πλύσιμο των οστών στις εκταφές των νεκρών.

Αυτήν την δούλη του Χριστού την έζησα από πολύ κοντά και την εθαύμαζα για πολλά πράγματα. Έπαιξε σπουδαίο ρόλο στην παιδική μου ψυχή για τα πράγματα της εκκλησίας. Ήταν ανδρεία ψυχή. Φόβος, δειλία και ραθυμία δεν υπήρχε μέσα της. Η μόνιμη σχεδόν κατοικία της ήταν η αποθήκη της εκκλησίας, η οποία εφάπτετο του νεκροταφείου. Εκεί έμενε όλη την ημέρα και πολλές φορές και την νύχτα.

Είχε τον αργαλειό της –την «κρεβαταριά» όπως την λέγαμε στο νησί– και ύφαινε χράμια και κουρελούδες για τον βιοπορισμό της. Έφτιαχνε τα κεριά της εκκλησίας. Έκανε κάρβουνα από τις κληματόβεργες του αμπελιού και τα χτυπούσε στο μπρούντζινο γουδί να γίνουν καρβουνόσκονη για το θυμιατό. Άναβε τα ακοίμητα καντήλια. Χτυπούσε το μεσημέρι την καμπάνα δώδεκα φορές και ήτανε πάντα έτοιμη βοηθός σ’ όποιον κατέφευγε στην εκκλησιά και ζητούσε βοήθεια, είτε συμβουλή είτε λόγον αγαθόν.

Σ’ όλες τις ακολουθίες ήταν πάντα πρώτη. Διάβαζε κι έψαλλε τόσο σωστά και όμορφα, σαν να ήτανε σπουδαγμένη. Τα «Κατευθυνθήτω» και τα «Νῦν αἱ δυνάμεις τῶν οὐρανῶν» στις Προηγιασμένες Λειτουργίες έχουνε μείνει στην καρδιά μου. Έψαλλε και διακονούσε αθόρυβα, διακριτικά, σαν νά ’τανε Άγγελος. Έκοβε το αντίδωρο με τόση ευλάβεια, σαν να ήταν κι εκείνη παπάς κι έκανε Προσκομιδή.

Συνόδευε τον παπά στις Λειτουργίες σ’ όλα τα εξωκκλήσια. Όμορφη εικόνα· ο παπάς στο ένα γαϊδουράκι και η Ευτέρπη στο άλλο, από τα βαθιά χαράματα, στα μονοπάτια που οδηγούσαν στα αναρίθμητα εξωκκλήσια του νησιού. Μάννα του την έβλεπε ο παπα–Κωνσταντίνος την κυρα–Ευτέρπη και βοηθό άριστο, γιατί ήταν σεμνή και είχε ήθος χρηστό. Σπάνια θα βρεθεί σε Λειτουργό τέτοιος συνεργάτης. Πάντα λίγα λόγια, χωρίς να χάνεται στις πολλές γυναικείες φλυαρίες και αργολογίες. Σίγουρα δεν έμενε ποτέ απρόσβλητη από τις κακογλωσσιές, όπως συμβαίνει σε όλα τα πρόσωπα που διακονούν την Εκκλησία. Η κυρα–Ευτέρπη με τον γλυκό της τρόπο συγκρατούσε τον παπά στις δύσκολες ώρες:

–Γνωρίζει ο Θεός, παπά, και Αυτός θα αναλάβει την υπεράσπισή μας.

Σ’ όλες τις εκταφές αυτή έπλενε τα οστά των νεκρών. Ιδιαίτερα όταν έπλενε την κάρα, ήτανε σαν να μιλούσε μαζί της. Τόση οικειότητα ένιωθε με τον νεκρό, που ήτανε σαν να μη την χώριζε ο θάνατος απ’ αυτόν. Εμείς φοβόμαστε να περάσουμε έξω από το Κοιμητήριο. Γι’ αυτήν ήταν ο κήπος της αναψυχής της.

Κατ’ ιδίαν διάβαζε τρία Ψαλτήρια την ημέρα, όπως στα Μοναστήρια. Το έλεγα στους μοναχούς μου και τους φαινόταν υπερβολή. Σε μια από τις επισκέψεις στην πατρίδα, περάσαμε από το σπίτι της, όταν είχε πια υπερβεί τα εκατό χρόνια βιοτής. Ήταν πρωί.

–Κρατάς, της λέγω, ακόμη τον κανόνα του Ψαλτηρίου;

Και μου έδειξε το Κάθισμα της ημέρας, που διάβαζε εκείνη την ώρα.

Είχε πολλή αγάπη στα παιδιά. Δεν ήταν η παράξενη γριά που ενωχλείτο από τις φωνές των παιδιών και τα παιχνίδια τους. Με ήρεμο τρόπο, σαν να ήταν η γιαγιά όλων μας, προσπαθούσε να μας καθησυχάσει στον χώρο της εκκλησίας, όπου αρκετά θορυβούσαμε με τα παιχνίδια μας και τους αστεϊσμούς μας. Μπορώ να την χαρακτηρίσω «δασκάλα της ευσεβείας» και για μικρούς και για μεγάλους.

Δεν θα ξεχάσω τον τεράστιο τρίποδα που μετέφερε στους ώμους της στην εκκλησία, για να ετοιμάζει και να ανάβει τα πολλά καντήλια, όταν ακόμη δεν υπήρχε το ψεύτικο φως του ηλεκτρισμού. Δεν πιστεύω ο Θεός να ξαναδώσει τέτοια διακονήτρα στην εκκλησία του χωριού, γιατί δεν την εκτιμήσαμε αυτήν την δωρεά Του όσο έπρεπε.

Αιώνια, ας αναπαύεται στην Εκκλησία των πρωτοτόκων!

ΑΡΧΙΜΑΝΔΡΙΤΗΣ

ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ ΔΟΧΕΙΑΡΙΤΗΣ

※
[Αρχιμανδρίτου Γρηγορίου Ζουμή

(Καθηγουμένου Ιεράς Μονής Δοχειαρίου):

«Μορφές που γνώρισα να ασκούνται

στο σκάμμα της Εκκλησίας»,

μέρος 1ο, κεφ. 1ο, σελ. 15–17,

έκδοση Ιεράς Μονής Δοχειαρίου,

Άγιον Όρος, Σεπτέμβριος 2010¹.
Στην παρούσα ανάρτηση φιλοξενούνται
έργα του Θεόδωρου Ιακώβου Ράλλη (1852–1909).]

※

Τρίτη 13 Ιανουαρίου 2015

ΑΓΙΟΣ ΠΑΪΣΙΟΣ Ο ΑΓΙΟΡΕΙΤΗΣ

(1924–12/7/1994)

Ἀπολυτίκιον.

Ἦχος γ΄. Θείας Πίστεως.

Βίον ἔνθεον, καλῶς ἀνύσας,

βλαστὸς τίμιος τοῦ Ὄρους Ἄθω,

ἀνεδείχθης θεοφόρε Παΐσιε,

καὶ τῶν θαυμάτων τὴν χάριν δεξάμενος,

πᾶσι παρέχεις ταχεῖαν βοήθειαν·

Πάτερ Ὅσιε, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἱκέτευε,

δωρήσασθαι, ἡμῖν τὸ μέγα ἔλεος.

ΟΙ ΑΤΕΛΕΙΩΤΕΣ ΚΟΠΕΣ

Αυτές, οι ατελείωτες κοπές βασιλοπιττών για μέχρι και τον Μάρτιο και Απρίλιο, κατά το φαιδρότερό τους! Η υπηρεσία στο αγιοπαράδοτο έθιμο έχει φανερά καταφθαρεί. Και η αναπαραγωγή του τετριμμένου μάς έχει γίνει κανόνας εθισμού. Επανάληψη στην επανάληψη. Τα ίδια λόγια, οι ίδιες πράξεις συνέχεια και μονότονα. Ατσαλάκωτες παρουσίες που απλά επιβεβαιώνουν το συνταίριασμά τους με άλλες θεσμικές παρουσίες. Που οι περισσότερες από δαύτες πάσχουν από αναιμικότητα ρόλου και από ανεπάρκεια στην έμπνευση έργου και ζωής. Νά ’χεις κι όλα τα εκκλησιαστικά πρακτορεία ειδήσεων να αναπαράγουν θλιβερά τη μεγάλη δηθενίλα· το γεγονός του μη βιώματος. Το κιτς και η ασχήμια που περιοδεύουν με πρόσχημα την τιμή στο παλαιό έθιμο. Το στημένο, το επαναλαμβανόμενο θέαμα, όταν χιλιοπροβάλλεται, τόσο χάνει τη δύναμη του βιώματος και την έκπληξη της ομορφιάς του. Η κενοδοξία και η επίδειξη τα σκεπάζουν όλα χαρωπά κι ας μη θέλουμε να το παραδεχτούμε ποτέ στον αιώνα αυτόν. Δε βρίσκεται και κανένας ανώτερος άνθρωπος, εγκάρδιος, συνετός, ευφυής και νουνεχής, να φρενάρει όλη ετούτη τη χρυσοσκονισμένη ρηχότητα που τολμά και παίρνει και νεύρο δημόσιας εκδήλωσης. Με απώτερο σκοπό το ποντάρισμα στην παθητική χαρά των θεατών. Προσωπικά, δε θά ’θελα με τίποτα να ήμουν στη θέση αυτών με το μαχαίρι! Να κοιτούν αμήχανα την πίττα–γήπεδο, ανάμεσα σε κεριά, σε καπνούς και σε λιβάνια, δίπλα σε καλοστεκούμενους και γελαστούς επισήμους. Και μετά ο χώρος να γεμίζει από κομμάτια πίτας που διανέμονται παντού. Και τυπικόλογες ευχές που δεν έχουν τη δύναμη να περάσουν τα ντουβάρια της αίθουσας. Χορταίνουν οι χορτάτοι διαρκώς. Και οι αναγκεμένοι είναι για το μετέωρο βήμα των ευχολογιών. Και μετά η κάμερα κλείνει. Τα σβησμένα φλας τονίζουν το σκοτάδι του μέσα μας τίποτα. Και πάντα η ζωή μάς προσπερνάει. Παλιάτσοι στο φορλκόρ, έρμαιοι στο λίγο και αχθοφόροι του ανούσιου. Αυτές οι ατελείωτες και ατέρμονες κοπές βασιλοπιττών, που κάνουν παρέλαση ίσαμε το Μάρτη και τον Απρίλη καμμιά φορά, λες και κόβουν κάτι από τη λαχτάρα, την ευπρέπεια και το μυστήριο της ζωής. Εν τω μεταξύ ο κόσμος περιμένει, καρτερικά και ευέλπιδα, εκείνο το «κάτι» άλλο από μας· προφανώς, το ασκούριαστο φλουρί της ουσίας, του νοήματος, μιας άλλης εμβίωσης και ζωής, για την πολλάκις από μας αναφερόμενη ή υποσχόμενη υπέρβαση...

π.Δαμιανός