Τὸ Εἰλητάριον. «Γράψον ἃ εἶδες καὶ ἅ εἰσι» (Ἀποκ. α΄ 19).



Τρίτη, 26 Μαρτίου 2019

ΔΕΙΞΕ ΜΟΥ!


ΔΕΙΞΕ ΜΟΥ!


     Δείξε μου ελεύθερα την εγκάρδια χαρά σου, μήπως νιώσω κι εγώ τη Χάρη του Θεού που έλαβες μυστικά, απλά κι αληθινά.

π. Δαμιανός






Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,
αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα
ως πηγή προέλευσης.

ΝΑ, ΓΙΑΤΙ...


ΝΑ, ΓΙΑΤΙ...


     Αυτός που μας καταλαβαίνει, δεν μπορεί ποτέ να είναι μακριά μας και απέναντί μας. Είμαστε διαπιστωμένα ακατηγόρητοι στην καρδιά του, οικείοι κατά την αίσθηση της σχέσης μας μαζί του, αποδεκτοί στο ταμείο της καρδιάς του. Να, λοιπόν, γιατί μια στιγμή, μια διάθεση, ένα νεύμα, μια σιωπή κι ένα μισόλογο επίκρισης, αρκούν πραγματικά για ν’ αραιώνουν μεταξύ τους οι άνθρωποι και να επιλέγουν ως αναγκαστική ασφάλεια την απόσταση. Μα η θαλπωρή, η ανάπαυση και η πληρότητα είναι αλλού και αλλιώς.

π. Δαμιανός






Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,
αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα
ως πηγή προέλευσης.

ΕΙΝΑΙ ΜΕΡΙΚΟΙ


ΕΙΝΑΙ ΜΕΡΙΚΟΙ


     Είναι μερικοί που μετέτρεψαν το υπαρξιακό κεφάλαιο της αμαρτίας τους, το εσωτερικό θέμα των παθών τους και γενικά τη φυσική απορία του ανθρώπου να ορθοποδήσει επιτέλους με τη Χάρη του Θεού, σε μια χαρωπή ανετίλα, σε μια πρόχειρη εγκεφαλική αμνήστευση, σε μια έξυπνη και «πιασάρικη» ατάκα, σε μια αέρινη αγαπολογία ή σε μια εκλεπτυσμένη αγκαλιτσολογία· και όλο αυτό σαν σπασμωδική αντίδραση των προσωπικών τους απωθημένων προς τον ανυπόφορο ευσεβισμό με τις άδικες ή ανωφελείς ενοχές που κομίζει σαρωτικά κυρίως σε ευαίσθητες καρδιές. Σε αυτή την περίπτωση η οδός και ο τρόπος της Προσευχής, ως άλλο μυστικό φως Χάριτος Θεού, φέρνουν την πραγματική και ατραυμάτιστη γνώση του εαυτού μας καθώς και τη βαθμιαία υπέρβαση από τις ενδόμυχες σκοτοδίνες μας. Κάποιοι πάλι, ευτυχώς, δεν βιάζονται καθόλου και αρνούνται να βαφτίσουν το κενό, τη μονομέρεια, την έλλειψη, την αγκύλωση ή την αδυναμία τους «πνευματικότητα». Και ασφαλώς αυτοί είναι που δικαιώνονται στο τέλος εκ των πραγμάτων. Όλα τα άκρα, τα κενά, μαζί με την πνευματική αδιακρισία ή απειρία μας, αν δεν καταποντίζουν, τουλάχιστον είναι αλήθεια ότι ταλαιπωρούν επί μακρόν τη ψυχή.

π. Δαμιανός






Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,
αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα
ως πηγή προέλευσης.

Η ΣΥΝΑΞΗ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΓΑΒΡΙΗΛ


Η ΣΥΝΑΞΗ ΤΟΥ ΑΡΧΑΓΓΕΛΟΥ ΓΑΒΡΙΗΛ


     Τη σημερινή ημέρα, την επομένη του θείου Ευαγγελισμού, όπως είναι το έθος κατά τις μεγάλες δεσποτικές εορτές, εορτάζουμε τον απεσταλμένο του Θεού προς την Παρθένο Μαρία, τον αγγελιοφόρο της Σωτηρίας. Από καταβολής κόσμου και σε όλη τη διάρκεια της ιστορίας της σωτηρίας μας, ο πρωτοστάτης αυτός των ασωμάτων και ουρανίων Δυνάμεων υπήρξε για μας τους ανθρώπους ο χαρμόσυνος Άγγελος της ευσπλαχνίας και του ελέους του Θεού. «Πυρόφορος», μη υφιστάμενος φθοροποιό αλλοίωση και αφοσιωμένος αδιάκοπα στη θεωρία της θείας Δόξης, ο Αρχάγγελος Γαβριήλ υποδείχτηκε από τον Κύριο ως ένα από τα εξαίρετα «λειτουργικά πνεύματα τα οποία στέλνονται σε διακονία γι’ αυτούς που πρόκειται να κληρονομήσουν τη Σωτηρία» (Εβρ. 1, 14). Σύμφωνα με τον άγιο Πρόκλο Κωνσταντινουπόλεως [20 Νοεμ.] (Ομιλ. Α΄, «Εις την Αγίαν Θεοτόκον» 5, ACO I, i, 1, σελ. 104), εξαιτίας του ονόματός του, που μπορεί να σημαίνει «Θεός και άνθρωπος», αφοσιώθηκε στην πιστή καθυπούργηση της αναγγελίας των Μυστηρίων που συνέκλιναν στη μυστική προετοιμασία της Ενανθρώπησης του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού. Ας σημειωθεί ότι το όνομά του στα εβραϊκά λέγεται «Γκέβερ», που σημαίνει «Δυνατός άνδρας», «Μαχητής»· όπως επίσης και «Έλ», που είναι ένα από τα ονόματα του Θεού. «Γαβριήλ», λοιπόν, μπορεί να σημαίνει «Άνθρωπος του Θεού» ή όπως ήδη προαναφέραμε «Θεός και Άνθρωπος». Στην εβραϊκή παράδοση θεωρείται ως ο «Άγγελος της Παρουσίας», ο οποίος στέκει ενώπιον του Θεού και μεσολαβεί υπέρ των ανθρώπων. Στο βιβλίο του Δανιήλ, ο ίδιος ο Γαβριήλ αποστέλλεται προς τον Προφήτη (βλ. Δαν. 8, 16–17) για να του δώσει την ερμηνεία του εσχατολογικού οράματος που δέχθηκε από Θεού. Κορυφή και τέρμα της ιερότατης αποστολής του υπήρξε εκείνο το πνευματέμφορο «Χαίρε», εκείνος ο περιβόητος «Αρχαγγελικός Ασπασμός» που απηύθυνε βασυσεβάστως προς την Κυρία Θεοτόκο, την «Κυρία των Αγγέλων», και το οποίο απέβη η έκφραση δοξολογίας και ευχαριστίας όλων όσων, χάρις σε αυτόν, γεύονται την εν Χριστώ Σωτηρία και προσπαθούν, κατά τη δύναμη των εφέσεων και κατά το μέτρο των δυνάμεών τους, να μιμηθούν επί της γης την αγγελική του βιοτή. Ο Αρχάγγελος Γαβριήλ εκτός από τη γνωστή «Σύναξι πασών των αγγελικών Δυνάμεων» [8 Νοεμ.], που είναι ο κύριος και επίσημος εορτασμός του, μνημονεύεται με πενιχρότατα στοιχεία «συνάξεως» στις 13 Ιουλίου καθώς και στις 11 Ιουνίου (Σύναξις της θαυματουργού Εικόνος της Παναγίας του «Άξιον εστί»).


—ΑΠΟΛΥΤΙΚΙΟΝ—
Ἦχος δ΄. Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ.
Φερωνυμίᾳ καταλλήλῳ ἐμπρέπων, καθυπουργεῖς ἐν τῇ τοῦ Λόγου σαρκώσει, ὡς στρατηγὸς τῶν Ἀσωμάτων τάξεων· ὅθεν εὐηγγέλισαι, τῇ Παρθένῳ Μαρίᾳ, χαῖρε προσφωνῶν αὐτῇ, τὸν Θεὸν γὰρ συλλήψῃ· ὃν ἐκδυσώπει σώζεσθαι ἡμᾶς, τοὺς σὲ ὑμνοῦντας, Γαβριὴλ Ἀρχάγγελε.

—ΚΟΝΤΑΚΙΟΝ—
Ἦχος γ΄. Ἡ Παρθένος σήμερον.
Οὐρανίου τάξεως, φωτοειδὴς στρατηγέτης, Γαβριὴλ Ἀρχάγγελε, γεγενημένος ἐν δόξῃ, ἤγγειλας, χαρὰν τὴν ἄληκτον τῇ Παρθένῳ· ταύτῃ γάρ, τὴν τοῦ ἀνάρχου σύλληψιν Λόγου, ἐκβοῶν εὐηγγελίσω· χαῖρε Παρθένε εὐλογημένη Ἁγνή.

—ΜΕΓΑΛΥΝΑΡΙΟΝ—
λος ἡλιόμορφος καὶ φαιδρός, Γαβριὴλ ἐπέστης, τῇ Παρθένῳ ἐν Ναζαρέτ, παρ’ ἧς νῦν τὴν αἴγλην, τῆς Τρισηλίου δόξης, δεχόμενος ἀΰλως, ἡμᾶς καταύγασον.



[ Ιερομονάχου
Μακαρίου Σιμωνοπετρίτου:
«Νέος Συναξαριστής
της Ορθοδόξου Εκκλησίας»·
Τόμος 7ος (Μάρτιος),
σελ. 245.
Διασκευή εκ του Γαλλικού:
Σωτήρης Γουνελάς.
Εκδόσεις «Ίνδικτος»·
Αθήνα, Φεβρουάριος 20172.
Επιμέλεια ανάρτησης:
π. Δαμιανός. ]






Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,
αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα
ως πηγή προέλευσης.

Κυριακή, 24 Μαρτίου 2019

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΗΡΩΑΣ


ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΜΟΝΟ ΗΡΩΑΣ


     Κάποιος είπε στον μακαριστό όσιο και χαρισματούχο Γέροντα π. Αμβρόσιο Λάζαρη (1912–2006) πως, όταν περνάει μπροστά από το άγαλμα του Αθανασίου Διάκου (1788–1821), έξω από τη Λαμία, πάντοτε νιώθει την ανάγκη να κάνει τον σταυρό του, γιατί μέσα του τον θεωρεί άγιο. Και ο Γέροντας τού απάντησε πως ο Αθανάσιος Διάκος είναι μεγάλος Άγιος, πως απολαμβάνει τον Παράδεισο και η Εκκλησία θα πρέπει να τον ανακηρύξει Άγιο· δεν είναι μόνο ήρωας…



[ Ιερά Μονή Δαδίου:
«Γέρων Αμβρόσιος Λάζαρης
(ο Πνευματικός της Μονής Δαδίου)»·
Μέρος Β΄, κεφ. 1ο, σελ. 188.
Έρευνα, παρουσίαση:
Μιχάλης Λεβέντης.
Εκδόσεις «Π. Κυριακίδη»·
Αθήνα, Νοέμβριος 20081.
Επιμέλεια ανάρτησης:
π. Δαμιανός. ]






Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,
αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα
ως πηγή προέλευσης.

Παρασκευή, 22 Μαρτίου 2019

ΠΟΤΕ ΣΤΑΜΑΤΑ Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ;


ΠΟΤΕ ΣΤΑΜΑΤΑ Η ΠΡΟΣΕΥΧΗ;


     Πότε σταματά και πότε λήγει μια Προσευχή; Ποτέ! Η Προσευχή είναι ένα συνεχές, άληκτο και αιώνιο έργο. Βάζουμε, ως Εκκλησία και ως πρόσωπα, ένα ταπεινό «Αμήν» για την ανθρώπινη ασθένεια· επειδή ο χρόνος τρέχει, επειδή οι υποθέσεις της καθημερινότητας πιέζουν, επειδή η φύση μας ως συνήθως αδημονεί και επειδή ο άνθρωπος γενικά δεν υπομένει εύκολα ή αμέσως τον αιώνιο χαρακτήρα των ευχών που δίδει στα χείλη του ο «Ευχοδότης» ή «Ευχολήπτης» Θεός. «Αμήν» λέμε όλοι επισφραγιστικά και βάζουμε ένα σχετικό τέλος, έναν αναγκαίο περιορισμό, μια απαραίτητη κατάληξη. Γίνεται λοιπόν ένα πέρας «ερήμην» της Προσευχής, η οποία όμως συνεχίζει και συνεχίζεται· και συνεχίζεται πάντα μαζί μ’ εμάς και πάντα υπέρ ημών, μια που τα αιτήματά μας έχουν ήδη εκφραστεί με πίστη προς τον θρόνο της θείας Αγάπης. Ποιο εγκάρδιο αίτημα της Προσευχής χάνεται ποτέ; Οι καρδιές που έχουν πόθο, δίψα και προσκαρτέρηση στην Προσευχή, είναι αληθινά μακάριες, γιατί ελκύουν επάνω τους μεγάλα φορτία Χάριτος. Ο άνθρωπος που βαστάζει την Προσευχή και που βαστάζεται από αυτή, δεν συνθλίβεται και δεν γραπώνεται ποτέ από τις θλίψεις και τους πειρασμούς. Γιατί η Προσευχή του Θεού είναι το παντοτινό μυστικό της δύναμής του, της υπέρβασης και της ελευθερίας του.

π. Δαμιανός






Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,
αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα
ως πηγή προέλευσης.

«ΕΙΧΑΜΕ ΔΙΚΙΟ!»


«ΕΙΧΑΜΕ ΔΙΚΙΟ!»


     Αμέτρητες φορές «είχαμε δίκιο», τότε που σαρώσαμε σκληρά την καρδιά του αδελφού. Καμιά φορά δε σκεφτήκαμε την Αγάπη που ψάχνει ακόμη και τώρα το δίκιο της να βρει εξαιτίας μας...

π. Δαμιανός






Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,
αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα
ως πηγή προέλευσης.

ΟΤΑΝ ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ «ΕΝΤΑΞΕΙ»


ΟΤΑΝ ΟΛΑ ΕΙΝΑΙ «ΕΝΤΑΞΕΙ»


     Φοβάμαι πιο πολύ όταν όλα είναι «εντάξει», όταν όλα έχουν περαστεί με το λούστρο της «ασφάλειας» της λογικής μας. Ο Θεός ευλογεί τη σταθερότητα και την πιστότητα, δίχως να παρεξηγεί τις διακυμάνσεις και τα σκιρτήματα της ελευθερίας μας.

π. Δαμιανός






Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,
αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα
ως πηγή προέλευσης.

Πέμπτη, 21 Μαρτίου 2019

ΤΟΣΑ ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ!…


ΤΟΣΑ ΚΗΡΥΓΜΑΤΑ!…


     Τόσα κηρύγματα από τη θρησκευτική εργολαβία μας, ποιον άλλαξαν και ποιον έσωσαν; Ποια καρδιά αλλοιώθηκε και ποιος κόσμος φωτίστηκε; Στρατωνισμό εκφράζουμε ως συνήθως κι ας μη το παραδεχόμαστε. Βιώματα απωθούμε συνεχώς κι ας μη το αισθανόμαστε. Κύριε, σώσε μας! Σώσε μας από την αυτογοητεία της ψευδοευσέβειάς μας, από τη φοβερή ανεπάρκεια των λόγων μας, από τα γλυκανάλατα «άρλεκιν» των αδιάφορων διδαχών μας, από τις κούφιες παραινέσεις που έκρυψαν για πολύ τις πολλαπλές αδυναμίες μας. Και το θέμα δεν είναι οι «αδυναμίες»· είναι η από μέρους μας απόκρυψή τους, η δικαιολόγηση και η αγιοποίησή τους. Μα, τόσα κηρύγματα!...

π. Δαμιανός






Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,
αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα
ως πηγή προέλευσης.

ΔΙΑΜΑΧΗ ΜΕ ΤΟΝ ΘΕΟ


ΔΙΑΜΑΧΗ ΜΕ ΤΟΝ ΘΕΟ


     «Ένα από τα ερωτήματα που με απασχολούσαν ήταν το πώς είναι ποτέ δυνατόν να ζήσεις “αναμάρτητα” μέσα σ’ αυτόν τον κόσμο. Γιατί όλες μας οι πράξεις είναι τόσο ασήμαντες, σε σχέση με όσα απαιτεί από εμάς το πνεύμα του Ευαγγελίου, το οποίο, στο τέλος φαίνεται να είναι απλώς αδύνατο και ουτοπικό.
     »Και κατά τη διαμονή μου στον Άθωνα, όπως συνέβαινε και πριν να γίνω μοναχός, κάποιες φορές η προσευχή μου διακοπτόταν από “θεομάχους” λογισμούς.
     »Θυμάμαι πόσο φοβερά βασανίστηκα κάποτε από αυτό το γεγονός, από το ότι δηλαδή δεν κατάφερα ούτε να μην κατακρίνω με τις σκέψεις ούτε να μην υπερηφανεύομαι ούτε να μην αισθάνομαι αντιπάθειες κλπ. Και, αφού όλα αυτά δεν τα κατάφερα, άρχισα με τον Θεό ένα είδος “διαμάχης” της τάξεως που θα λεχθεί παρακάτω.
     »Έτσι, σε μια στιγμή από τη μαρτυρική μου παράσταση μπροστά στο κριτήριο του Λόγου του Θεού, παρά τις προσπάθειές μου, αισθάνθηκα την άκρα αδυναμία μου να παραμείνω στο πνεύμα των Εντολών Του. Και θυμάμαι που πρόφερα τότε αυτούς τους άφρονες λόγους:
     —“Μιλάς, λοιπόν, Εσύ για την έσχατη και φοβερή Κρίση! Αλλά πώς άραγε θα κρίνεις Εσύ εμένα; Ποιό είναι το δικό Σου το Είναι; Ποιές είναι οι δικές Σου δυνατότητες και ποιές οι δικές μου; Εγώ είμαι άνθρωπος· Αν δεν κοιμηθώ, αν δεν φάω κλπ., θα πεθάνω! Κι αν κάποιος ή κάτι με χτυπήσει, πάλι μπορώ να πεθάνω! Και Εσύ, λοιπόν, θα κρίνεις εμένα;! Μα, Εσύ δεν έχεις καν το δικαίωμα να με κρίνεις! Για να είσαι δικός μου Κριτής, σύμφωνα με κάθε έννοια δικαιοσύνης, οφείλεις πρώτα Εσύ ο Ίδιος να βρεθείς σε όμοιες με μένα συνθήκες. Εσύ, όμως, είσαι Άπειρος με τη δύναμη του άναρχου Είναι Σου. Ενώ εγώ, μέσα στη φθαρτότητά μου, είμαι όμοιος με το σκουλήκι!...”.


     »Η προσευχή μου απευθυνόταν “γενικά” προς τον Θεό. Και, αφού παρέμεινα αρκετά σε αυτή τη “διαμάχη”, ξαφνικά, μου έγιναν κατανοητά μέσα μου τα λόγια του Χριστού. Έλαβα μέσα στην καρδιά μου την εξής απάντηση:
     “Ο Πατέρας δεν κρίνει και δεν καταδικάζει κανέναν, αλλά όλη την εξουσία της Κρίσης την έχει δώσει στον Υιό Του, γιατί Αυτός έγινε και είναι Υιός Ανθρώπου” (βλ. Ιωάν. 5, 22 και 27).
     »Και στη “διαμάχη” αυτή με τον Θεό, βγήκα τελικά νικημένος: Εμένα θα με κρίνει ο Άνθρωπος–Χριστός· Αυτός, που εκπλήρωσε τον Νόμο, Εκείνος που δημιούργησε όλα αυτά.
     »Μέχρι εκείνη τη στιγμή πολλές φορές είχα διαβάσει αυτούς τους λόγους, αλλά ποτέ μου δεν τους κατανόησα με αυτή την έννοια.
     »Ένιωσα ντροπή. Μεγάλη ήταν και η συστολή μου: Πάντοτε ζούσα σε συνθήκες που ήταν πολύ ευκολότερες από εκείνες που πέρασε όλη η επίγεια ζωή του Χριστού.
     »Στ’ αλήθεια! Αυτός έχει το απόλυτο δικαίωμα να κρίνει όλον τον κόσμο. Κανένας δεν Τον ξεπέρασε ποτέ κατά τα παθήματά Του. Εξωτερικά, πολλοί μεν είναι εκείνοι που υπέμειναν και υπομένουν ακόμη και τώρα φρικτά βασανιστήρια μέσα στους θαλάμους των σύγχρονων φυλακών, αλλά ποιοτικά ο δικός Του άδης –ένας “άδης αγάπης”!– είναι (και θα είναι!) οδυνηρότερος όλων των άλλων ανθρώπων…».

ΓΕΡΟΝΤΑΣ
ΣΩΦΡΟΝΙΟΣ ΣΑΧΑΡΩΦ
(1896–1993)


[ (1) Αρχιμανδρίτου
Σωφρονίου (Σαχάρωφ):
«Περί Προσευχής»·
Κεφ. 2ο, σελ. 63–64.
Έκδοσις
Ιεράς Μονής Τιμίου Προδρόμου·
Έσσεξ Αγγλίας, 19942.
(2) Του ιδίου:
«Γράμματα στη Ρωσία»·
Κεφ. Α΄, σελ. 37.
Έκδ., όπ. π.,
Έσσεξ Αγγλίας, 20091.
(3) Επιμέλεια ανάρτησης,
απόδοση κειμένου στη δημοτική:
π. Δαμιανός. ]






Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,
αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα
ως πηγή προέλευσης.

Τετάρτη, 20 Μαρτίου 2019

ΟΙ «ΝΕΗΛΥΔΕΣ» ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ


ΟΙ «ΝΕΗΛΥΔΕΣ» ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΙ


     «Δυστυχώς κατόρθωσε ο σατανάς, “εκ δεξιών” αυτή τη φορά, να βάλει στη σκέψη των περισσότερων ιεραρχών της Εκκλησίας μας ότι, δήθεν, οι αγιορείτες πνευματικοί δεν ανταποκρίνονται στις απαιτήσεις των σημερινών χριστιανών, ότι υστερούν στη μόρφωση, ότι είναι αυστηροί και ασυγκατάβατοι. Κι έτσι πέρασε αυτό το μεγάλο Μυστήριο της Εξομολογήσεως σε “νεήλυδες” (=νεοφερμένους) θεολόγους που δεν έχουν καν την παραμικρή ιδέα από έμπρακτη αρετή και από βαθύτερη ψυχολογία· που αρκούνται σε μερικές ωραίες νουθεσίες, ρυθμίζοντας κατά το δοκούν (όπως τους κατέβει!) τις σχέσεις του πιστού προς τη θρησκεία του. Αυτοί οι πνευματικοί είναι εμποτισμένοι από το ορθολογικό και προτεσταντικό πνεύμα των πανεπιστημίων. Οι σημερινοί ιθύνοντες δεν θέλουν να αναγνωρίσουν την ικανότητα καθοδήγησης ψυχών σε ανθρώπους που δεν έχουν δίπλωμα πανεπιστημίων και ενδόμυχα μέσα τους τρέφουν μεγαλύτερη υπόληψη προς τον Γκαίτε παρά προς τον Μέγα Αντώνιο. Δεν θέλουν να εννοήσουν και να καταλάβουν ότι όλος ο χριστιανικός κόσμος χόρτασε από λόγια μεγάλα και ρητορικά και τώρα, πια, διψάει μόνο για αγιότητα και για παράδειγμα!...».

ΑΡΧΙΜ. ΓΑΒΡΙΗΛ ΔΙΟΝΥΣΙΑΤΗΣ
(1886–1983)



[ Αρχιμ. Γαβριήλ Διονυσιάτου:
«Λαυσαϊκόν του Αγίου Όρους»·
Μέρος β΄, σελ. 123–124.
Έκδοσις
Ιεράς Μονής Αγίου Διονυσίου·
Άγιον Όρος, 20043.
Επιμέλεια ανάρτησης:
π. Δαμιανός. ]






Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,
αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα
ως πηγή προέλευσης.

Κυριακή, 17 Μαρτίου 2019

ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΙΕΡΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ


ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΓΙΕΣ ΚΑΙ ΙΕΡΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ


     Σήμερα, κατά την πρώτη Κυριακή των Νηστειών, η Εκκλησία μας θέλησε, πολύ σοφά, να εορτάζει την τιμή προς τις άγιες και ιερές Εικόνες του Χριστού, της Κυρίας Θεοτόκου και όλων των Αγίων. Αλλά, τι είναι οι εικόνες; Μήπως είναι είδωλα; Μήπως είναι ξόανα; Μήπως είναι ύλη που δεν της αρμόζει καμία τιμή και ευλάβεια από μέρους μας;
     Αδελφοί μου· Οι εικόνες είναι το πιο αγνό και θεολογικό τεκμήριο της Πίστης μας. Ατενίζουμε προς αυτές, κοιτάμε με το όμμα της καρδιάς μας το πρόσωπο του Χριστού, της Παναγίας και των Αγίων μας και αμέσως αισθανόμαστε ότι παίρνουμε θάρρος, δύναμη, ειρήνη, Χάρη Θεού. Οι εικόνες είναι τα άφθαρτα κοσμήματα της Εκκλησίας μας. Με αυτές αναγόμαστε άμεσα στα πολύπτυχα θέματα της βιβλικής ιστορίας, στα ζωντανά κεφάλαια του ιερού Ευαγγελίου· το Ευαγγέλιο του Χριστού χάρη σε αυτές γίνεται όραση, θέα, θεωρία, ενατένιση που φέρνει πολλές πειστικές απαντήσεις μέσα στην καρδιά μας. Η σχέση μας με τον Χριστό λαμβάνει την πρόταση και το δικαίωμα της όψης, του προσώπου, της ορατής και απτής παρουσίας. Ενδεείς αλλά και περιχαρείς βλέπουμε Αυτόν που θέλησε να ιδωθεί μέσα από την άρρητη ενανθρώπησή Του, μέσα από την πανάχραντη σάρκα Του. Ο Χριστός μέσω των ιερών εικόνων Του οράται σε μας· και «οράται», γιατί έγινε άνθρωπος για μας, έλαβε σάρκα και οστά, περπάτησε και ομίλησε μαζί μας, έγινε σύσκηνος και συνοδίτης μας, κι εμείς δεν θα Τον ιστορούμε επειδή μας συντρίβει ορθολογιστικά το ακατανόητο της εγγύτητάς Του, επειδή μας καταβάλει νοησιαρχικά το απίστευτο της προς εμάς συμμορφίας Του; Πρέπει επιτέλους διά της Ορθόδοξης Πίστεως να «δούμε» πόσο Όμοιος μ’ εμάς έγινε, για να «εννοήσουμε» και πόσο όμοιοι προς Αυτόν μας καλεί ακατάπαυστα να γίνουμε. Το ίδιο και η Παναγία, η Κυρία Θεοτόκος, η οποία, κατά την επίγεια πορεία της, βρισκόταν δυναμικά μέσα στην Εκκλησία του Χριστού, ενίσχυε και κατεύθυνε τους Αποστόλους, καθώς και όλη την Εκκλησία, με τη μορφή της, με το πρόσωπό της, με την παρουσία της, με τον λόγο της, με τις πράξεις της, κι εμείς δεν θα αναθαρρήσουμε και δεν θα την ιστορήσουμε με πόθο, πίστη και ευλάβεια; Ποιος δεν γνωρίζει ότι, κατά τον ισχυρό λόγο της παράδοσής μας, οι πρώτες ιστορήσεις της Θεοτόκου έγιναν με τη θέληση, την κατάφαση και την ευλογία της ίδιας της Παναγίας από τα χέρια και τον χρωστήρα του Αποστόλου και Ευαγγελιστού Λουκά; Αυτό δεν είναι (ή δεν πρέπει να είναι) για μας μια αποκάλυψη και μια παρακαταθήκη;
     Οι εικόνες είναι το αποκούμπι μας· με αυτές εμείς λαμβάνουμε μυστικά δύναμη στην καρδιά και, έτσι, μπορούμε πραγματικά να συνεχίζουμε, μπορούμε να υπομένουμε, μπορούμε να ζούμε την Πίστη μας, μέσα από τη χάρη που αυτές μεταδίδουν ακόρεστα. Όταν όλος ο κόσμος, που με την αμαρτία και την πονηρία του μας απογοητεύει σκληρά, εμείς αντλούμε ισχύ και θαλπωρή μέσα από τη χάρη των ιερών εικόνων.


     Μπροστά στις άγιες εικόνες εμείς, σαν πρόσωπα και σαν εκκλησία, προσευχόμαστε διαρκώς. Μπροστά στις άγιες εικόνες εναποθέτουμε τις δεήσεις μας, τις παρακλήσεις μας, τις προσευχές μας. Μέρα-νύχτα, κάθε ώρα και στιγμή. Πόσο διαφορετικά αισθανόμαστε, πόσο διαφορετικοί είμαστε, κάθε φορά που αντλούμε δύναμη, κραταίωση, ενίσχυση και χάρη Θεού, όταν σηκωνόμαστε από την προσευχή μπροστά στις άγιες εικόνες! Μπροστά στο τέμπλο της Εκκλησίας, μπροστά στο εικονοστάσι του σπιτιού, της κατ’ οίκον εκκλησίας, μπροστά στα ορθόδοξα προσκυνητάρια των δρόμων και των αυλών μας, εμείς ατενίζουμε τον ουρανό της θείας αγάπης, το πνευματικό στερέωμα των Αγίων της Εκκλησίας.
     Οι άγιες εικόνες μάς βλέπουν, όταν εμείς νιώθουμε ότι δεν μας βλέπει και δεν μας προσέχει κανείς· οι άγιες εικόνες μάς ακούν κι όταν οι πάντες κωφεύουν στον πόνο και στον πειρασμό μας, όταν δεν λέμε τίποτα σε κανέναν, όταν δεν μας βρίσκονται λόγια και φράσεις να εκφράσουμε, όταν η ψυχή μας μιλά αλάλητα και βοά με τη σιγή της· οι άγιες εικόνες μάς μιλούν ακόμη και με την παραδείσια σιωπή τους, μας πληροφορούν και μας τονώνουν· οι άγιες εικόνες γλυκαίνουν μέσα μας τα φαρμάκια αυτού του βίου, μας ενισχύουν στον αγώνα μας, μας φυλάσσουν από κάθε κακό και από κάθε πειρασμό.
     Σπίτι που –όχι τυπικά, όχι μηχανικά, αλλά με πίστη καρδιακή– έχει άγιες εικόνες, αυτό το σπίτι είναι και γίνεται μια φωλιά του Θεού. Σπίτι που έχει κανδήλι αναμμένο μπροστά στις άγιες εικόνες, κατά την αναλογία της ζωής και της προαίρεσης, έχει άσβεστη την πίστη στις καρδιές αυτών που το κατοικούν. «Σβησμένα κανδήλια–σβησμένες ψυχές!», έλεγε πολύ σωστά ένας Γέροντας.
     Οι άγιες εικόνες είναι από μόνες τους μια ορθόδοξη δογματική αποκάλυψη: Ο αόρατος Θεός θέλει και ευδοκεί να εικονίζεται και να οράται μέσα από τις άγιες εικόνες Του. Ποιοι είμαστε εμείς που, με τη στενή και περιορισμένη λογική μας, θα θέσουμε όρια, αλλοιώσεις ή μετατροπές σε αυτή Του την υπέρλογη ευδόκηση, σε αυτό το παμφιλάνθρωπο θέλημά Του;


     Οι άγιες εικόνες μυροβλύζουν, ευωδιάζουν, τέρπουν και συγκινούν, κομίζουν αγαλλίαση στην καρδιά, αφύπνιση στη ναρκωμένη μας συνείδηση. Οι άγιες εικόνες αλγούν και όχι λίγες φορές μας προειδοποιούν και μας προετοιμάζουν για κάποιο μελλούμενο με τα διάφορα σημεία τους, με κρότο, με κούνημα, με παλμό, με συσσεισμό, ακόμη και με αίμα ή με δάκρυα.
     Οι άγιες εικόνες εμφανίζονται αναπάντεχα ή εξαφανίζονται ξαφνικά, πετούν στον αέρα, υπερίπτανται επί των εδαφών, επιπλέουν στα ύδατα, γίνονται άκαυστες και απυρίκαυστες, παύουν θεομηνίες και καταστροφές, αλλάζουν σχήμα και λαμβάνουν κίνηση, αλλάζουν μόνες τους τόπους και τοποθεσίες, γιατί θέλουν να καταδείξουν σε μας την εξαίρετη χάρη με την οποία είναι φορτισμένες εκ Θεού. Οι άγιες εικόνες είναι και γίνονται αχειροποίητες με θαυμαστό τρόπο, ακριβώς γιατί έτσι γίνεται σε μας εμφανές ή αντιληπτό το θέλημα του αγίου Θεού, η βούληση της Παναγίας ή των όποιων Αγίων που εικονίζουν.
     Οι άγιες εικόνες φυλάνε και σκέπουν κυριολεκτικά τις ζωές μας, τα σπιτικά μας, φρουρούν τον χώρο όπου ζούμε και κινούμαστε κι ας μη το ξέρουμε κι ας μη το καταλαβαίνουμε εμείς. Πόσοι χριστιανοί γλύτωσαν από απροσδόκητους πειρασμούς ή ανυπολόγιστους κινδύνους επειδή τους φρουρούσε μυστικά η χάρη μιας ιεράς εικόνας που είχαν στο σπιτικό τους, στην εργασία ή στο αμάξι τους;
     Στις άγιες εικόνες τοποθετούμε το κανδήλι, το κερί, το θυμίαμα, τα στέφανα του γάμου μας, το μυρέλαιο της βαπτίσεως, κάτι ιερό, κάτι που να έχει πολύτιμη αξία και σημασία για μας.


     Στις άγιες εικόνες εμείς εναποθέτουμε τις ελπίδες μας, τους πόθους μας, τις προσδοκίες μας, τις αγωνιώδεις προσευχές μας ή τις ασυγκράτητες ευχαριστίες μας, το κλάμα και τη χαρά μας.
     Όλη η θεία λατρεία της Εκκλησίας μας γίνεται αντάμα με τις ιερές εικόνες. Η θεία Λειτουργία, γίνεται κυρίως και πρωτίστως με αυτές. Όλα τα μυστήρια της Εκκλησίας τελούνται μπροστά σε αυτές. Οι αγιασμοί, τα ευχέλαια, οι ακολουθίες, οι ιεροπραξίες, οι τελετές, τα πάντα μέσα στην αγία μας Εκκλησία, γίνονται με τις εικόνες, μαζί με τις εικόνες, διά των αγίων εικόνων. Γιατί αυτό; Γιατί όλα αγιάζονται, όλα πρέπει να αγιάζονται και να ευλογούνται με τις άγιες εικόνες, δηλαδή με την απτή παρουσία του Θεού, μέσα στην παρουσία του Θεού, διά της παρουσίας του Θεού. Αυτή δε η παρουσία του Θεού, δεν είναι μια ιδέα, μια θεωρία, μια αντίληψη, μια σοφιστεία ή μια φιλοσοφία. Αλλά είναι απτό, χειροπιαστό γεγονός. Αυτό το γεγονός δηλώνει αισθαντικά και η ορθόδοξη εικόνα. Η παρουσία του Θεού έχει πρόσωπο, έχει πρόσωπο που βλέπεται κατά χάρη και ιστορείται με πίστη και ευλάβεια.


     Σπίτι χωρίς μια ορθόδοξη, βυζαντινή εικόνα, πώς να έχει μέσα του χάρη Θεού, ομόνοια και πίστη; Καρδιά, χωρίς την ενθύμηση μιας ιερής και θείας εικόνας μέσα της, χωρίς την ευλαβική ενατένιση εμπρός σε μια εικόνα, πώς μπορεί να ζει τον Θεό που σαρκώθηκε και έγινε ορατός για χάρη της; Πόση βουβή μοναξιά, πόση καταχνιά απιστίας, βασιλεύει μέσα σε μια ψυχή που δεν έμαθε να έχει πλάι της σαν πνευματική συντροφιά τις εικόνες της Ορθόδοξης Πίστης μας;
     Όλοι μαζί, με πίστη καρδιακή, κατά τη δύναμη του πόθου του ο καθένας, ας αγκαλιάσουμε τις εικόνες, τις εικόνες της Πίστης και της Ορθοδοξίας μας, της Πατρίδος και του Τόπου μας, της δικής μας Παράδοσης αλλά και ολάκερης της χριστιανικής Οικουμένης, ας τις ασπαζόμαστε με θέρμη καρδιάς, για να ζούμε και για ζήσουμε από τώρα τον Παράδεισο του Χριστού, για να βιώνουμε τη ζωοποιό κοινωνία μαζί Του, την ένθεη κοινωνία του Κυρίου μας μαζί με την Παναγία Μητέρα Του, μαζί με όλους τους Αγίους Του. Αμήν, γένοιτο.

π. Δαμιανός






Επιτρέπεται η αναδημοσίευση
των αναρτήσεων από το «Ειλητάριον»,
αρκεί να αναφέρεται απαραίτητα
ως πηγή προέλευσης.